Między urodą zewnętrzną, wartością naukową i walorami użytkowymi podręcznika nie posiada trwałego związku. Wybór najlepszych podręczników powinny ułatwiać nauczycielom i rodzicom recenzje. Szkoły priorytetowe i gimnazja dysponują już szeroką i jakościowo zróżnicowaną gamą podręczników. Do przeważnie wybieranych należą na pewno podręczniki z cyklu Wesoła szkoła i przyjaciele do nauczania wczesnoszkolnego czy krakowski podręcznik Świat w słowach i obrazach do nauczania języka polskiego w gimnazjum. Te, ale i inne artykuły na pewno należy poddać retrospektywnej ocenie z uwzględnieniem empirycznych badań nad recepcją i efektywnością dydaktyczną. Jednak nie to zadanie rysuje się jako najpilniejsze. Coraz w większości przypadków przy wyborze podręcznika pojawiają się dylematy natury społecznej, związane szczególnie z ich ceną. Chcąc dopasować wymogi edukacyjne do nadziei społecznych, w tym przypadku nadziei rodziców, należałoby brać też pod uwagę najtańsze podręczniki szkolne
1 – nie zawsze bowiem cena idzie w parze z jakością. Postanowienie kryteriów oceny podręczników jest nieproste mając na uwadze na interdyscyplinarną naturę dzieła podręcznikowego. W podejściu do kryteriów oceny podręczników warto wstępnie przyjąć kilka zasadniczych wymagań. Prawie każdy przedmiot dysponuje odrębnym materiałem naukowym i cele kształcenia w zakresie każdego z nich są odmienne. Dosłownie w wypadku bliskich przedmiotów humanistycznych (historii i języka polskiego) wyłącznie częściowo kryteria oceny mogą być zbieżne, kilka innych zależy od specyficznych właściwości przedmiotu. Opiniowanie nowej generacji podręczników, chociażby takich jak cykl Wesoła szkoła i przyjaciele powinno służyć korzystnym przemianom w sferze edukacji i wspierać reformatorskie tendencje. Więc w równej mierze ważna jest ocena poprawności i aktualności ich informacji naukowych oraz zgodności z metodologią dyscypliny, jak i respektowanie teorii podręcznika jako narzędzia uczenia się. Trudności w wyborze podręczników napotykają szczególnie nauczyciele języka polskiego, którzy muszą w tym sprostać wymaganiom edukacyjnym z podstawy programowej czy egzaminacyjnych wytycznych. Podręczniki do języka polskiego zawierają różne typy tekstów. Toteż przed dokonaniem wyboru należałoby być świadomym, czy teksty realistyczne klasa pierwsza w pełni zrozumie albo czy teksty publicystyczne będą refleksyjnie odczytywane na poszczególnych szczeblach nauczania. Forma wydawnicza książki adresowanej do ucznia posiada duże znaczenie dla jej promocji, ma możliwość niekiedy oddziaływać zwodniczo – eksponować pozycje mało wartościowe lub osłabiać szanse wykorzystywania innych, dojrzałych pod względem naukowym i dydaktycznym. Szczególnie o ile chodzi o szkołę priorytetową bardzo interesujące są podręczniki, które w programach nauczania uwzględniają formę zabawową. Do takich trzeba przykładowo. wesoła szkoła i przyjaciele edukacja wczesnoszkolna. klasa 2. wyprawka. część 2. box dla ucznia. Jest to nie tylko podręcznik, ale cały zbiór materiałów edukacyjnych, łącznie z materiałami do lekcji czy sprawdzianami. Uczniowie poszukają tu takie pomocy jak przynajmniej wycinanki układanki liczmany
2.